Васіль Быкаў: “Апазыцыя БНФ зрабіла гераічны ўчынак – дамаглася сувэрэннасьці”

Адразу пасьля прыняцьця 27 ліпеня 1990 году Вярхоўным Саветам 12-га скліканьня Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце я зрабіў для ЛіМу інтэрвію з Васілём Быкавым, у якім ён даў ацэнку Дэклярацыі:

27/7/2007 › Навіны, Старонкі гісторыі

ВАДА ЗЬМЯШАЛАСЯ З КРЫВЁЙ

Архіўная паліца:
Па тэме ігуменскай трагедыі прапануем артыкул З. Пазьняка, надрукаваны ў 1991 г.
Ніжэй тэкст, які быў зьмешчаны ў “Народнай Газэце”

26/6/2007 › Навіны, Старонкі гісторыі

Вiнцэнт ГАДЛЕЎСКI: “Што такое нацыяналiзм?”

У першым нумары “Беларускага Фронту” сёлета, пiшучы на тэму: “Новагоднiя разважаньнi”, мы адзначылi вялiкую сiлу нацыянальнай iдэi або т.зв. нацыяналiзму. Мы тады сьцьвердзiлi, што нацыяналiзм зьяўляецца сяння вялiкай дынамiчнай сiлай, якая нясе сьвету глыбокiя палiтычныя перамены. I запраўды, прыглядаючыся ўважна да сучасных падзеяў, ня толькi ў Эўропе, але ў Азii, Афрыцы, мы прыходзiм да вываду, што галоўным маторам гэтых падзеяў ёсьць нацыяналiзм. Дык што такое нацыяналiзм?

22/2/2007 › Навіны, Старонкі гісторыі

Яўген Кулік

31.10.1937, Менск — 12.1.2002, Менск. Пахаваны на менскіх Кальварыйскіх могілках.

У 1980-м рэспубліканскі камітэт дзяржбясьпекі, кажуць, у складзе цэлага аддзелу, шукаў аўтара растыражаванай на Захадзе паштоўкі да 1000-годзьдзя Беларусі. Гэбісты доўгі час ня ведалі, што пракляты нацыяналіст, за якога яны атрымалі не адну прачуханку, засеў не дзе-небудзь у лясах ці сутарэньнях, а ўсяго толькі на другім баку праспэкту, на паддашку, акурат насупроць іхняга жоўтага дому, з бэльвэдэра над якім тады яшчэ відаць была Калыма.

1/11/2006 › Старонкі гісторыі

Якуб Ясінскі (24.7.1761 — 4.11.1794)

Ягонае імя знаходзіцца як бы ў ценю Касьцюшкі, між тым менавіта Якуб Ясінскі кіраваў вызвольным паўстаньнем 1794 году на абшарах Айчыны нашых продкаў — Вялікага Княства Літоўскага.

19/9/2006 › Старонкі гісторыі

Аднаўленьне незалежнасьці ў жніўні 91-га: хроніка падзеяў (фота)

25 жніўня 1991 года была адноўленая незалежнасьць Беларусі. Гэтаму папярэднічалі драматычныя падзеі, зьвязаныя са спробай перавароту ў Маскве і падтрымкай путчыстаў (“ГКЧП”) большай часткай кіраўніцтва Вярхоўнага Савета Беларусі.

Яшчэ раніцай 19 жніўня 1991 году дэпутаты Апазыцыі БНФ і “дэмклюбу” у Вярхоўным Савеце 12 скліканьня выступілі з асуджэньнем перавароту; у той жа дзень перад Домам ураду быў праведзены мітынг. Сотні людзей зьбіраліся на плошчы таксама 20 і 21 жніўня. Людзі, якія прыходзілі на плошчу, рызыкавалі свабодай : пазьней стала вядома пра адмысловыя закратаваныя вагоны, падагнаныя на чыгуначны вакзал. Шмат якія працоўныя калектывы прымалі рэзалюцыі з асуджэньнем ГКЧП. Дэпутаты (у тым ліку і першы намесьнік Старшыні ВС Станіслаў Шушкевіч) запатрабавалі ад старшыні ВС Мікалая Дземянцея тэрмінова склікаць сэсію парляманту, аднак ён выступіў на баку путчыстаў.

25/8/2006 › Старонкі гісторыі

Флярыян Даноўскі

1834, Панявежы (цяпер Літва) — 6.3.1902, в. Каралінова (цяпер Пастаўскі раён). Пахаваны на Канябіцкіх могілках паблізу в. Камаі (Пастаўскі раён).

У сакавіку 1849 году па ўсёй Літве-Беларусі пракацілася хваля арыштаў. У Вільні, Менску, Горадні, Слоніме, Наваградку царская паліцыя забірала студэнтаў, гімназістаў, маладых службоўцаў — сяброў таемнага “Саюзу літоўскай моладзі”, што якраз на тую вясну прызначыў пачатак вызвольнага паўстаньня.

24/8/2006 › Старонкі гісторыі

Жнівень 1991: Праімпэрскі путч

Сяргей Навумчык,
з кнігі “Сем гадоў Адраджэньня, альбо фрагмэнты найноўшай беларускай гісторыі (1988-1995)“

Раніцай 19 жніўня 1991 году маскоўскае тэлебачаньне і радыё паведаміла пра адхіленьне ад пасады Міхаіла Гарбачова і стварэньне Дзяржаўнага камітэту ў справе надзвычайнага становішча (у гісторыю ён увайшоў з расейскай абрэвіятурай – ГКЧП).

19/8/2006 › Старонкі гісторыі

Тадэвуш Рэйтан

(1742 (ахрышчаны 20.8), в. Грушаўка (цяпер Ляхавіцкі раён) — 8.8.1780, в. Грушаўка).

Галоўныя рысы яго характару — гарачы патрыятызм і надзвычай высокае пачуцьцё ліцьвінскага гонару — на ўсю поўніцу выявіліся яшчэ ў раньнім юнацтве ў Віленскім калегіюме айцоў-езуітаў.

10/8/2006 › Старонкі гісторыі

Дэклярацыя аб суверэнітэце Беларусі была падрыхтаваная Апазыцыяй БНФ у Вярхоўным Савеце

Расейская жоўтая газэта “Комсомольская правда” 27 ліпеня 2006 г. пад загалоўкам “И тогда мы решили: никаких “Белараша”, только “Belarus”!” узгадвае пра прыняцьце 16 гадоў таму Дэклярацыі аб сувэрэнітэце Беларусі. Але, каб не нагадаць чытачам пра Апазыцыю БНФ у Вярхоўным Савеце

28/7/2006 › Старонкі гісторыі

Сяргей Навумчык «Сем гадоў Адраджэньня, альбо фрагмэнты найноўшай беларускай гісторыі (1988-1995)»

Сяргей Навумчык. Сем гадоў Адраджэньня
Фрагмэнты найноўшай беларускай гісторыі (1988-1995)
Выданьне: «Беларускія ведамасьці», Варшава
“Clovek v tisni”, Прага, 2006 г. – 140 стар.: іл.

Спампаваць (3,1 Mb.)

Кніга Сяргея Навумчыка пра нядаўняе Беларускае Адраджэньне, якое вярнула незалежнасьць Беларусі, выйшла з друку ў ліпені гэтага году накладам ўсяго адна тысяча асобнікаў.

28/7/2006 › Старонкі гісторыі

Дэклярацыя аб сувэрэнітэце: пакуль што - у складзе СССР

Сяргей Навумчык,
з кнігі “Сем гадоў Адраджэньня, альбо фрагмэнты найноўшай беларускай гісторыі (1988-1995)”

Паказальна, што ў траўні 1990 году ў Сойме БНФ некаторыя яшчэ вялі дыскусіі наконт незалежнасьці.

28/7/2006 › Старонкі гісторыі

Рэгістрацыя Фронтy

(Урывак з успамінаў)

Нягледзячы на тое, што Народны Фронт утварыўся ў 1988 годзе, даволі доўгі час камуністычныя ўлады адмаўляліся яго афіцыйна рэгістраваць. Займацца рэгістрацыяй Фронта ўзяўся адзін з намесьнікаў старшыні Юры Хадыка.

22/7/2006 › Старонкі гісторыі

Ян Чачот

7.7.1796, в. Малюшычы (цяпер Карэліцкі раён) — 23.8.1847, Друскенікі (цяпер Літва). Пахаваны ў в. Ротніца (цяпер Літва).

Імя яго будзе ў краіне навекі зьвязана
З Адамам Міцкевічам, з іменем Томаша Зана…

12/7/2006 › Старонкі гісторыі

Пятро Драчоў (6.7.1937 — 8.5.2005)

Ён быў сябрам і аднадумцам Уладзімера Караткевіча, ягоным спадарожнікам у апошняй вандроўцы па Палесьсі. “Увесь час Караткевіч як бы паказвае, куды ісьці, як ісьці. І, мне здаецца, так будзе ўсё жыцьцё”, — казаў ён у адным з інтэрвію.

11/7/2006 › Старонкі гісторыі

Міхал Цюндзявіцкі

(Менск 1836 г., Барысаўскі павет — 2.6.1863 г., Менск)

У чэрвені 1863-га Менск абляцела вусьцішная вестка пра расстрэл царскімі карнікамі маладога афіцэра Міхала Цюндзявіцкага, сына маршалка Барысаўскага павету пана Мэльхіёра.

9/7/2006 › Старонкі гісторыі

Імёны Свабоды: Уладзімер Плешчанка

25.7.1949, в.Вароны, Віцебскі раён – 20.5.2006, в.Вароны, Віцебскі раён

Філёзафы сьцьвярджаюць, што свабода ніколі не прыходзіць да таго, хто яе не чакае. Уладзімер Плешчанка ня проста чакаў свабоду – ён набліжаў яе прыход.

28/6/2006 › Старонкі гісторыі

Імёны Свабоды: Міхал Валовіч

18.6.1806, маёнтак Парэчча (цяпер Слонімскі раён) — 2.8.1833, Горадня

У адзін з жнівеньскіх дзён 1833 году віленскі губэрнатар князь Далгарукаў дыктаваў сакратару рапарт у Санкт-Пецярбург. Там паведамлялася, што ў Горадні “со всей возможной торжественностью и при большом стечении народа” пакараны сьмерцю на шыбеніцы асабліва небясьпечны злачынца.

18/6/2006 › Старонкі гісторыі

Падзеі ў Летуве. Студзень 1991 г.

(Урывак з кнігі “Сем гадоў Адраджэньня. Фрагмэнты найноўшай гісторыі Беларусі (1988-1995)”, якая неўзабаве выйдзе ў Варшаве)

13 студзеня 1991 года па загаду Крамля савецкія ўзброеныя сілы і падразьдзяленьне КГБ штурмавалі тэлевізійны цэнтар у Вільні і тэлевежу. Былі забітыя чатырнаццаць чалавек; сярод мірных жыхароў, якія выйшлі абараняць Незалежнасьць Летувы, былі і дзясяткі параненых.

8/6/2006 › Старонкі гісторыі

Зянон Пазьняк: Ідэя Фронту вісела ў паветры

(Напісана па просьбе Сяргея Навумчыка для ягонай кнігі, прысьвечанай падзеям 1988-1995гг., якая неўзабаве выйдзе ў Варшаве)

Пасьля адкрыцьця Курапатаў вясной 1988 г. былі зробленыя мной першыя археалагічныя раскопкі пахаваньняў. Потым, у пачатку чэрвеня, быў надрукаваны артыкул “Курапаты – дарога сьмерці”.

2/6/2006 › Старонкі гісторыі

« Ранейшае