4 лістапада сябры Кансэрватыўна-Хрысьціянскай Партыі – БНФ правялі талаку на тэрыторыі Народнага мэмарыялу ў Курапатах. Патрыёты ўсталявалі ў дадатак да чатырох існуючых вялікіх крыжоў яшчэ чатыры новыя манумэнтальныя Крыжы ў цэнтры мэмарыялу – на пагорку Кальварыя. Крыжы маюць выяву нашай нацыянальнай сымволікі і надпісы ў памяць нашых пакутнікаў: “Беларускія рабочыя”, “Беларускія пісьменьнікі”, “Беларуская інтэлігенцыя”, “Беларускія службоўцы”. Шасьцімэтровыя Крыжы выкананы з дуба.
Затым фронтаўцы ўсталявалі на пачатку Народнага мэмарыяла, на пляцоўцы, што насупраць Крыжа Пакутаў, два шасьцімэтровыя Крыжы-помнікі памяці выдатных дзеячаў, расстраляных расейскімі захопнікамі. Да Крыжа, прысьвечанага выдатнаму паэту Тодару Кляшторнаму прышлі ягоныя нашчадкі: дачка Мая Тодараўна, праўнучка Хрысьціна з мужам Ільлёй і прапраўнук Марат. Мая Тодараўна прысьвяціла ўсё сваё жыцьцё ўшанаваньню памяці расстралянага маскоўскімі акупантамі бацькі і іншых ахвяраў тэрору, уклала і ўкладае шмат сілаў у стварэньне Народнага мэмарыялу ў Курапатах. Падчас цырымоніі адкрыцьця помнікаў яна падзякавала ўсім, хто працуе ў Курапатах, хто стварае Народны мэмарыял. Сп. Валеры Буйвал прачытаў верш Тодара Кляшторнага, які прагучаў як запавет народу:
На зары
На зары іскрыцца снег сыпучы, І мароз пушысцей на зары… Калі пройдзены абрывістыя кручы, Перайдзём дрымучыя бары.
На зары і радасць пунсавее, Весялее скрыпак пераліў… Маладосць у казачныя шлеі Запрагае сонечныя дні…
Перайдзём застыўшыя даліны, Перастанем верыць міражам, Будзем знаць сапраўдныя пуціны К дарагім далёкім маякам.
Застанецца той за рубяжамі, Хто ў глухіх аснежаных палёх Вечна жыў сляпымі міражамі І блудзіў заўсёды без дарог.
На зары іскрыцца снег сыпучы, І мароз пушысцей на зары… Калі пройдзены абрывістыя кручы, Перайдзём дрымучыя бары.
На зары паблёкшыя начніцы Скрыжавалі вострыя мячы, Але наша ранне серабрыцца, Нашым зоркам граюць скрыпачы.
На зары і радасць пунсавее, Весялее скрыпак пераліў… Маладосць у казачныя шлеі Запрагае сонечныя дні.
1926
Перад Крыжом у памяць кіраўніка Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі Яна Пазьняка выступіў сп. Юры Беленькі, выканаўца абавязкаў у Беларусі старшыні БНФ “Адраджэньне” і КХП-БНФ. Ён казаў пра самаахвярнасьць вялікага нацыянальнага дзеяча, які усе сілы, сваю майёмасьць аддаваў справе Беларускага нацыянальнага адраджэньня. Гэта быў сапраўдны лідэр народнага рушаньня ў той драматычны час. І адраджэнская дзейнасьць Яна Пазьняка, і творчасьць Тодара Кляшторнага назаўжды застаюцца з намі ў дзейнасьці і творчасьці новых беларускіх пакаленьняў. Душу гэтых людзей ворагам не ўдалося забіць.
Сп. Валеры Буйвал нагадаў словы Зянона Пазьняка пра свайго дзеда: “Ён узначальваў ня толькі кірунак, ня толькі арганізацыю, але і цэлую плынь у беларускім руху, якая аказалася найбольш жыцьцястойкай. Быў чалавек нешматслоўны, добразычлівы і пазбаўлены славалюбства. Працу ён цягнуў, як вол, быў добрым арганізатарам, тактыкам і прадбачлівым палітыкам”.
Людзі запалілі зьнічкі і сьвечкі, усклалі кветкі да Крыжоў.
На завяршэньне грамада засьпявала беларускі нацыянальны духоўны гімн “Магутны Божа”.
Алесь Хадасевіч